Van de lucht- en ruimtevaart en defensiesector wordt gevraagd om meer te bouwen dan op bijna elk ander moment in de recente geschiedenis. De ‘Global Market Forecast 2025–2044’ (Airbus, 2025) verwacht wereldwijd een vraag naar 43.420 nieuwe passagiers- en vrachtvliegtuigen over de komende twintig jaar, waarbij de operationele vloot bijna verdubbelt tot 49.210 toestellen in 2044. Vergelijkbare vooruitzichten van Boeing wijzen op maar liefst 43.600 leveringen. Voor inkoopleiders die productielijnen en vloten draaiende houden, gaat dit niet om een abstracte krantenkop, maar om een fundamentele test: kan het leveranciersnetwerk de vraag aan?
De vraagpiek botst met een supply chain die analisten omschrijven als kwetsbaar en beperkt in capaciteit, waarbij indirecte procurement (denk aan chemicaliën, gereedschap, MRO-verbruiksartikelen, IT en diensten achter elk vliegtuig) is verschoven van de backoffice naar het centrum van de uitvoering. Dit artikel gaat in op de druk die 2026 kenmerkt en de strategieën die leiders inzetten om te reageren: kwetsbare supply chains, beschikbaarheid van MRO-verbruiksartikelen en onderdelen, inzet van AI, nearshoring (activiteiten uitbesteden naar nabijgelegen landen) en de strategische opwaardering van de functie zelf.
Geen tijdelijke vraagpiek
Commerciële backlogs strekken zich nu uit over meer dan tien jaar, en ‘Aerospace and Defense at an Inflection Point’ (PwC, 2025) vermeldt een backlog van meer dan 14.000 commerciële vliegtuigen en bij defensie gaat het over een backlog van $ 747 miljard, een stijging van 25% in twee jaar. Op defensievlak spraken de NAVO-bondgenoten tijdens de top in Den Haag in juni 2025 af om tegen 2035 5% van hun bbp aan defensie te besteden. Uit cijfers van de NAVO blijkt bovendien dat de Europese bondgenoten en Canada hun defensie-uitgaven alleen al in 2025 met 20% hebben verhoogd.
Dit is belangrijk aangezien bij een vraag van deze omvang elke zwakke schakel een leveringsrisico vormt en het daarnaast een structurele uitdaging betreft, geen tijdelijke piek. Leiders die deze vraagpiek wel als een tijdelijk gegeven behandelen, investeren vandaag te weinig in de leverancierscapaciteit en het inzicht die morgen vereist is.
Kwetsbare supply chains beïnvloeden leveringsbetrouwbaarheid
De ‘2026 Aerospace and Defense Industry Outlook’ (Deloitte Insights, 2025) laat het duidelijk zien: de sector staat voor een paradox waarin supply chains tegelijk efficiënter en flexibeler moeten worden, en deze druk zal minstens tot 2027 aanhouden. Een tekort aan materialen, geschoolde arbeidskrachten en gespecialiseerde gietstukken blijven een grote invloed hebben op de productie. Het ‘Aerospace Supply Chain Resilience Report 2025’ (Roland Berger, juli 2025) onderlijnt de menselijke dimensie: met 65% was personeelstekort de meest genoemde uitdaging, terwijl ongeveer de helft van de leveranciers aangaf extra financiële middelen nodig te hebben om de opschaling te kunnen financieren.
McKinsey verduidelijkt dit nogmaals. Volgens hun onderzoek ‘Overcoming challenges in aerospace procurement’ (McKinsey & Company, 2023) waren toeleveringsketens in de lucht- en ruimtevaart financieel minder stabiel tijdens deze recente crisis dan hun tegenhangers in de automotive en geavanceerde elektronica. De financiële gezondheid van de sector daalde bovendien tussen 2020 en 2023 nog eens met 9%. Een decennium van consolidatie heeft de tier-2- en tier-3-leveranciersbasis geconcentreerd, waardoor verstoringen een groter deel van de productielijn raken.
De les voor indirecte procurement is dat kwetsbaarheid van leveranciers niet langer alleen een kostenkwestie is, maar ook een kwestie van leveringsbetrouwbaarheid: een te late levering van een schijnbaar klein indirect artikel kan een volledige bouw stilleggen.
Beschikbaarheid van MRO-artikelen en onderdelen: de grootste knelpunten
Doordat productieachterstanden operators dwingen om langer te vliegen met een oudere vloot is de aftermarket een van de meest flexibele inkomstenstromen van de sector geworden, maar ook een van de grootste knelpunten. De prognose voor de commerciële aftermarket van Aviation Week Network voorspelt dat de wereldwijde vraag naar MRO-artikelen tussen 2026 en 2035 toeneemt met een CAGR van 3,2%, waarbij het aandeel van het motorsegment in de totale MRO-vraag oploopt tot 53%.
Voor procurement is de beschikbaarheid van onderdelen ondertussen belangrijker geworden dan de prijs. McKinsey analyseerde meer dan 1000 gesprekken over bedrijfsresultaten en stelde vast dat het 18 keer waarschijnlijker is dat bestuurders in de lucht- en ruimtevaart woorden als ‘tekorten’ in verband met de toeleveringsketen gebruiken dan in 2014: de focus heeft zich dus verplaast van kostenefficiëntie naar risicobeheer en leveringszekerheid. Beschikbaarheid waarborgen, via redundantie, leveranciersontwikkeling en conditiegestuurde forecasting, is nu de kerntaak van procurement.
AI verschuift van pilot naar procurementworkflow
Kunstmatige intelligentie is het meest besproken hefboommiddel in de sector, maar de cijfers maken duidelijk dat discipline noodzakelijk is. ‘Three Truths About AI in Aerospace and Defense’ (BCG, 2025) concludeerde dat ongeveer tweederde van de AI-initiatieven in de lucht- en ruimtevaart en defensie in de ‘proof-of-concept’-fase blijft steken, waarbij slechts ongeveer een op de drie het bedrijf meetbaar verbetert. BCG stelde ook vast dat op maat gebouwde AI-oplossingen een aanzienlijk hoger rendement opleveren dan kant-en-klare alternatieven, en dat concurrentievoordeel zich bovenaan de technologiestack bevindt, niet in de infrastructuur.
Deloitte verwacht dat agentic AI in 2026 zal doorgroeien van pilots naar opgeschaalde implementaties, met de meest zichtbare vooruitgang in procurement, planning, logistiek, onderhoud en administratieve functies. Voor procurementleiders is de praktische les om te focussen op een handvol hoogwaardige toepassingen, zoals uitgaventransparantie, kostprijsmodellering en monitoring van leveranciersrisico’s, in plaats van brede, ongerichte investeringen.
Nearshoring en soevereiniteit hertekenen de leverancierskaart
Tarieven, exportcontroles en geopolitiek risico hebben soevereiniteit van de industriële basis tot een prioriteit op bestuursniveau gemaakt. Uit het Future of Industrials-onderzoek van PwC onder meer dan 500 C-suite-leidinggevenden bleek dat bijna de helft van de bestuurders in de lucht- en ruimtevaart en defensie verwacht tegen 2030 het grootste deel van hun productie te reshoren of nearshoren.Een aanzienlijk deel investeert ook in redundante systemen die bij uitval automatisch kunnen overnemen, als onderdeel van een zelfherstellende toeleveringsketen.
“Wereldwijde efficiëntie mag niet langer ten koste gaan van strategische kwetsbaarheid, en de nieuwe prioriteit is soevereiniteit van de industriële basis: redundantie opbouwen zonder in te leveren op prestaties.”
Dit is geen volledige terugtrekking uit wereldwijde sourcing, maar een bewuste herbalancering richting regionale ecosystemen, dual-sourcing van kritieke categorieën en samenwerkingen met vertrouwde zakenpartners.
Zo reageren toonaangevende procurementteams
Toonaangevende procurementteams in de lucht- en ruimtevaart en defensie behandelen de vraagpiek als een moment om capaciteiten op te bouwen, in plaats van brandjes blussen. Verschillende praktijken vallen op.
Ten eerste investeren toonaangevende organisaties in leveranciersontwikkeling en redundantie in kritieke categorieën, in de wetenschap dat werkkapitaal dat vastzit in veerkracht goedkoper is dan een stilgevallen productielijn. McKinsey merkt op dat het afstemmen van sourcing op productieprognoses, in plaats van alleen op bestelvolumes, de onvoorspelbaarheid aanzienlijk vermindert.
Ten tweede richten ze zich op indirecte categorieën voor besparingen op korte termijn. Omdat veel indirecte kosten zijn teruggekeerd naar of onder het niveau van voor de pandemie, kan competitieve aanbesteding in transport, faciliteiten en IT, investeringen in flexibele oplossingen elders financieren: McKinsey vermeldt kostenverlagingen tot wel 20% zonder impact op kwaliteit.
Ten derde digitaliseren procurementteams het source-to-contractproces. Organisaties die één centrale en betrouwbare bron voor alle uitgaveninformatie opbouwen en handmatige stappen automatiseren, maken capaciteit vrij voor strategisch werk. McKinsey schat dat met bestaande tools tot 40% van de activiteiten in het procure-to-payproces kan worden geautomatiseerd.
Tot slot bouwen toonaangevende teams AI-vaardigheden op binnen de functie, in de wetenschap dat adoptie, niet het instrument zelf, de waarde bepaalt.
Conclusie
De vraagpiek van 2026 beloont organisaties die indirecte procurement als een strategische competentie behandelen. Drie punten bepalen de agenda: kwetsbare supply chains vormen nu een risico voor de leveringsbetrouwbaarheid, onderdelen- en MRO-beschikbaarheid hebben prijs ingehaald als grootste knelpunt, en AI levert alleen waarde op wanneer de focus ligt op een aantal impactvolle toepassingen. Nearshoring en soevereiniteit blijven het leverancierslandschap tot 2030 hertekenen. De leiders die nu investeren in redundantie, transparantie en capaciteit, zetten een decennium van vraag om in duurzaam voordeel.
Wat is de oplossing?
Unite is actief in 12 Europese markten en werkt samen met toonaangevende publieke en private organisaties in de lucht- en ruimtevaart en defensiesector. Meer weten over hoe Unite compliance in indirecte inkoop en spend intelligence ondersteunt? Neem contact op met ons team.
De drie meest urgente uitdagingen zijn de kwetsbaarheid van toeleveringsketens en materiaaltekorten, beperkte beschikbaarheid van onderdelen en MRO-artikelen nu vloten langer operationeel blijven, en geopolitieke risico’s en importheffingen die bedrijven aanzetten tot nearshoring. Volgens Deloitte blijven deze uitdagingen naar verwachting minstens tot 2027 bestaan en uit het onderzoek van Roland Berger (2025) komen personeelstekorten als de meest voorkomende belemmering naar voren: 65% van de ondervraagde organisaties wijst hierop.
AI wordt toegepast op uitgaventransparantie, kostprijsmodellering, monitoring van leveranciersrisico’s en voorspellend onderhoud. BCG constateerde dat op maat gebouwde oplossingen een hoger rendement opleveren dan kant-en-klare tools, terwijl ongeveer tweederde van de AI-initiatieven in de lucht- en ruimtevaart en defensie blijft steken in de ‘proof-of-concept’-fase, waardoor een gerichte focus belangrijker is dan een brede aanpak.
Tarieven, exportcontroles en geopolitiek risico hebben soevereiniteit van de industriële basis tot prioriteit gemaakt. PwC stelde vast dat bijna de helft van de bestuurders in de lucht- en ruimtevaart en defensie verwacht het grootste deel van de productie tegen 2030 te reshoren of near-shoren om strategische kwetsbaarheid te verminderen. Hoe? Via regionale ecosystemen en dual-sourcing in plaats van een volledige terugtrekking uit de wereldwijde toelevering.
Ontdek onze nieuwste berichten en inzichten
Lees meer over trends en strategieën in de procurementsector
Hoe bieden we het hoofd aan uitdagingen van procurementprofessionals na de coronapandemie?
Het belang van indirecte aankopen in procurement-strategieën
Indirecte aankopen zijn goed voor 20% van de totale bedrijfsuitgaven. Dit artikel analyseert de uitdagingen die hiermee gepaard gaan en hoe efficiënt beheer aanzienlijke besparingen mogelijk maakt.